Μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα – βασικές πληροφορίες για δημοφιλή σκευάσματα
Τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα εξακολουθούν να συγκαταλέγονται μεταξύ των
πιο εμπορικών φαρμάκων χωρίς συνταγή. Αποτελούν από τα πιο δημοφιλή φάρμακα για
την αντιμετώπιση του πόνου, της φλεγμονής ή του πυρετού. Πώς δρουν αυτά τα φάρμακα;
Ποιες ουσίες ανήκουν σε αυτή την ομάδα; Και γιατί η υπερβολική χρήση των ΜΣΑΦ
είναι τόσο επικίνδυνη;
Τι είναι τα ΜΣΑΦ?
Τα ΜΣΑΦ – συντομογραφία των μη στεροειδών αντιφλεγμονωδών φαρμάκων – είναι φάρμακα
των οποίων ο κύριος σκοπός είναι η καταπολέμηση του πόνου, η μείωση της φλεγμονής
και η πτώση της αυξημένης θερμοκρασίας.
Χρησιμοποιούνται κυρίως στις ακόλουθες καταστάσεις:
πονοκέφαλοι,
πόνος περιόδου,
διαστρέμματα και θλάσεις,
κρυολόγημα και γρίπη,
λοίμωξη από κορονοϊό (COVID-19),
καταστάσεις που προκαλούν χρόνιο πόνο, όπως η ρευματοειδής αρθρίτιδα.
Μία από τις κύριες ενδείξεις για τη λήψη ΜΣΑΦ είναι ο πόνος σε διάφορα μέρη του σώματος.
Μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα: μηχανισμός δράσης
Ο βασικός μηχανισμός δράσης αυτών των φαρμάκων είναι η αναστολή της δραστηριότητας
των διαφόρων μορφών της συνθετάσης προσταγλανδίνης H2, γνωστής και ως
κυκλοοξυγενάση COX.
Ως αποτέλεσμα, αναστέλλουν επίσης τον σχηματισμό προσταγλανδινών, οι οποίες
συμμετέχουν στη φλεγμονώδη αντίδραση, στη μετάδοση του πόνου και στον πυρετό.
Με εξαίρεση το ακετυλοσαλικυλικό οξύ, συνδέονται αναστρέψιμα ως αναστρέψιμοι
αναστολείς ενζύμων.
Το διάγραμμα δείχνει πώς λειτουργεί το φάρμακο.
Ταξινόμηση φαρμάκων
Τα ΜΣΑΦ μπορούν να χωριστούν ανάλογα με την εκλεκτικότητά τους προς τα ισοένζυμα COX:
Προτιμησιακοί αναστολείς COX-1 – αναστέλλουν κυρίως την κυκλοοξυγενάση 1
Σε αυτή την ομάδα ανήκουν: ακετυλοσαλικυλικό οξύ, ινδομεθακίνη, ακεμετακίνη,
κετοπροφαίνη, δεξκετοπροφαίνη, τιαπροφενικό οξύ, κετοδολλάκη, φλουρμπιπροφαίνη
και σουρπροφαίνη.
Φάρμακα με παρόμοια δράση σε COX-1 και COX-2
Σε αυτή την ομάδα ανήκουν: ιβουπροφαίνη, ναπροξένη, τολμετίνη, φενοπροφαίνη,
νιφλουμικό οξύ, μεφεναμικό οξύ, τολφεναμικό οξύ, σαλικυλικό νάτριο, διφλουνισάλη,
πιροξικάμη, μεκλοφαιναμάτη, ετοφεναμάτη, σουλινδάκη, δικλοφενάκη και ναβουμέτονη.
Προτιμησιακοί αναστολείς COX-2 – αναστέλλουν κυρίως την κυκλοοξυγενάση 2
Νιμεσουλίδη
Μελοξικάμη
Ετοδολάκη
Σελεκοξίμπη
Εκλεκτικοί αναστολείς COX-2
Ροφεκοξίμπη
Βαλδεκοξίμπη
Παρεκοξίμπη
Ετορικοξίμπη
Λουμιρακοξίμπη
Ποιες είναι οι παρενέργειες των ΜΣΑΦ?
Οι ανεπιθύμητες ενέργειες εμφανίζονται συνήθως μετά από λήψη υψηλών δόσεων
ή παρατεταμένη χρήση.
Είναι σημαντικό να θυμόμαστε να μην λαμβάνουμε μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη
χωρίς συνταγή μαζί με εκείνα που έχουν ήδη συνταγογραφηθεί από γιατρό.
Επιπλέον, πρέπει να αποφεύγεται η ταυτόχρονη χρήση πολλών διαφορετικών φαρμάκων
και να δίνεται ιδιαίτερη προσοχή στη δραστική ουσία που λαμβάνεται. Δεν πρέπει
να γίνεται υπέρβαση της συνιστώμενης δόσης που αναφέρεται στα χαρακτηριστικά
του φαρμάκου.
Πιθανές παρενέργειες περιλαμβάνουν:
διαταραχές του γαστρεντερικού συστήματος, βλάβες του γαστρικού και δωδεκαδακτυλικού βλεννογόνου, έλκη στομάχου,
αναστολή της συσσώρευσης αιμοπεταλίων,
κατακράτηση νατρίου και νερού, οίδημα, αύξηση της αρτηριακής πίεσης,
καρδιαγγειακός κίνδυνος,
εντεροπάθειες,
δερματικές αντιδράσεις,
επιπτώσεις στο αναπαραγωγικό σύστημα, την εγκυμοσύνη και την υγεία του εμβρύου,
επιδείνωση της νεφρικής λειτουργίας,
άσθμα που προκαλείται από ασπιρίνη,
ζάλη και πονοκέφαλοι,
αυξημένη ενδοφθάλμια πίεση.
Μία από τις σοβαρές παρενέργειες είναι η ανάπτυξη γαστρικού έλκους.
Ποιες είναι οι αντενδείξεις για τη χρήση των μη στεροειδών αντιφλεγμονωδών φαρμάκων?
ενεργό έλκος στομάχου και δωδεκαδακτύλου,
ενεργή εσωτερική αιμορραγία, αιμορραγική διάθεση,
αλλεργικές αντιδράσεις στη δραστική ουσία,
άσθμα που προκαλείται από ασπιρίνη,
ηπατική ή νεφρική ανεπάρκεια,
ηλικία κάτω των 12 ετών – στην περίπτωση του ακετυλοσαλικυλικού οξέος,
εγκυμοσύνη – ιδιαίτερα στο τρίτο τρίμηνο.
Πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι τα φάρμακα αυτά αυξάνουν την αρτηριακή πίεση,
επομένως πρέπει να χρησιμοποιούνται με προσοχή, ιδιαίτερα σε ασθενείς με υπέρταση.
Η εικόνα παρουσιάζει ιστοπαθολογική απεικόνιση ηπατικών κυττάρων σε ασθενή με σύνδρομο Reye – το σύνδρομο Reye αναπτύσσεται όταν χορηγείται ακετυλοσαλικυλικό οξύ σε παιδιά κάτω των 12 ετών. Πρόκειται για μια σπάνια νόσο, αλλά το φάρμακο αποτελεί μία από τις κύριες αιτίες εμφάνισής της.
